หลังจากทนฝุ่นควันพิษกันมายาวนานหลายเดือน ชุมชนเราที่เชียงดาวก็ได้ฝนตกมาชะอากาศกันพอชื่นใจต้นเดือนพฤษภา จากนั้นก็ตั้งหน้ากันเตรียมเพาะปลูก แต่ดินยังไม่ทันชุ่มดีฝนก็ทิ้งช่วง แล้วแล้งยาวไป เมฆฝนตั้งเค้ามาครางยั่วแทบทุกวันก่อนจะเลื่อนจาก ทิ้งไว้แต่ความร้อนอ้าวอบอั้น ไม่กลั่นลงมา จนถึงกลางเดือนกรกฎาคมระดับน้ำในแม่น้ำและคูคลองก็ตื้นเขิน ลำเหมืองที่ไหลผ่านหลังบ้านไหลรวยริน ลึกแค่ 5 ซ.ม. ลุงที่เพิ่งมาเช่าทำนาหลังบ้านเมื่อปีที่แล้วเดินหน้าเครียดมาขอสูบน้ำจากบ่อปลาเราเข้านา แกยังไม่รู้จักการทำงานของระบบเหมืองฝาย พอน้ำในลำเหมืองตื้นต่ำกว่าผืนนาก็ไปไม่เป็น พวกเราเลยไปช่วยแกทำทำนบกั้นน้ำดึงเข้านาชั่วคราว ได้น้ำพอแล้วจึงรื้อทำนบออก ปล่อยให้น้ำไหลอิสระไปหล่อเลี้ยงชีวิตอื่น ผ่อนคลายปัญหาไปได้ แต่ลึกๆ ทุกคนแอบกังวลอยู่ว่าน้ำน้อยขนาดนี้ถึงหน้าแล้งจะเป็นกันอย่างไร? หมู่บ้านเรายังโชคดี ตั้งอยู่ในระบบชลประทานเหมืองฝายโบราณเก่าแก่ 200 ปี มีกรรมการเหมืองฝายจากสามหมู่บ้านที่ใช้น้ำร่วมกันเป็นผู้จัดการ ถ้อยทีถ้อยอาศัยลงขันลงแรงดูแลกัน มีชาวนาที่รู้จักพื้นที่ดีมากๆ เป็นขุมปัญญาให้ความรู้แก่ชุมชน แต่ในพื้นที่ใต้น้ำถัดลงไปจากเราเริ่มมีปัญหาขัดแย้ง เกษตรกรขาดน้ำรวมกลุ่มกันไปตัดน้ำรีสอร์ต ท่ามกลางความผันผวนของภูมิอากาศ ซึ่งเปลี่ยนรูปแบบผิดแผกไปชนิดที่คนอายุครึ่งศตวรรษทุกคนเห็นพ้องต้องกันว่าเกิดมาไม่เคยเจอ เห็นได้ชัดว่าคนเดือดร้อนที่สุดคือคนจนมีทางเลือกน้อย หากปัญหายังพอทุเลาได้บ้างเมื่อสังคมมีการสื่อสารสถานการณ์ร่วมกัน การสื่อสารอย่างจริงใจจึงเป็นแนวทางแก้ปัญหาพื้นฐานที่สำคัญที่สุดที่ต้องทำกันทันที ปัญหาหลายกรณีรอบตัวที่เราเห็นในพื้นที่มาจากการไม่สื่อสารกัน แถวบ้านเราที่เชียงดาวคนเฒ่าคนแก่ทะยอยขายที่แบ่งเงินให้ลูกหลานที่ไม่อยากทำนากันแล้ว คนเมืองที่มาซื้อที่ก็หลากหลาย มีตั้งแต่ชนชั้นกลางทำเกษตร อนุรักษ์ธรรมชาติ ศิลปินทำพื้นที่สร้างสรรค์กับชุมชน สร้างบ้านพักเฉยๆ ไปจนถึงธุรกิจยอดฮิตอย่างรีสอร์ต บางคนซื้อที่ได้ก็เนรมิตดินแดนในฝัน ขนดินเข้ามาถมนาลุ่มๆ ให้สูงเพื่อสร้างบ้านและสวนงามหนีน้ำท่วม ผลคือพื้นที่รอบข้างน้ำเจิงจนทำนาไม่ได้ บางรายวางท่อบนลำเหมืองแล้วถมดินทับ ปรากฎว่าท่อที่วางสูงเกินไป น้ำไม่ไหลไปสู่นาท้ายน้ำก็มี คนเหล่านี้ไม่ได้ใจร้ายใจดำ เขาแค่ไม่ทันคิดว่าเพียงบ้านหลังเดียวก็สร้างผลกระทบ เพราะในเมืองเราอยู่กันในกรอบรั้ว … Continue reading ภัยแล้งกลางฤดูฝน จากเหมืองฝายยันไซยะบุรี →

Thanks for joining me! Good company in a journey makes the way seem shorter. — Izaak Walton